THỦ TỤC PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ THEO PHÁP LUẬT MỚI NHẤT

Bên cạnh việc nhận di sản thừa kế theo di chúc, người thừa kế còn có thể nhận thừa kế theo pháp luật trong một số trường hợp nhất định. Bài viết dưới đây của ADVN Law sẽ cung cấp thông tin chi tiết, đầy đủ về thủ tục phân chia di sản thừa kế theo pháp luật mới nhất theo quy định hiện hành.

1. Khi nào phân chia di sản thừa kế theo pháp luật?

Căn cứ Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp sau:

· Không có di chúc;

· Di chúc không hợp pháp;

· Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;

· Cơ quan, tổ chức được chỉ định thừa kế không còn tồn tại tại thời điểm mở thừa kế;

· Người thừa kế theo di chúc không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Ngoài ra, thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với phần di sản:

· Không được định đoạt trong di chúc;

· Liên quan đến phần di chúc không có hiệu lực;

· Liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng không còn đủ điều kiện hưởng di sản.

Như vậy, việc chia thừa kế theo pháp luật chỉ được áp dụng khi không thể chia theo di chúc, và pháp luật chỉ can thiệp trong những trường hợp cụ thể nêu trên.

2. Ai được hưởng di sản thừa kế theo pháp luật?

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người được hưởng di sản theo pháp luật được chia theo thứ tự ba hàng thừa kế, cụ thể:

· Hàng thừa kế thứ nhất: Vợ, chồng; cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi; con đẻ, con nuôi của người chết;

· Hàng thừa kế thứ hai: Ông bà nội, ngoại; anh, chị, em ruột; cháu ruột gọi người chết là ông/bà;

· Hàng thừa kế thứ ba: Cụ nội, ngoại; bác, chú, cậu, cô, dì ruột; cháu gọi người chết là bác, chú, cô, dì; chắt gọi người chết là cụ.

Người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước vì đã chết, không có quyền hưởng hoặc từ chối nhận di sản.

3. Thủ tục phân chia di sản thừa kế theo pháp luật

3.1. Hình thức phân chia di sản

Theo quy định của Luật Công chứng, người thừa kế theo pháp luật có thể chia di sản thông qua một trong hai hình thức:

· Văn bản thỏa thuận phân chia di sản: Các đồng thừa kế cùng lập văn bản xác nhận việc phân chia phần di sản của từng người, có thể tặng cho phần di sản của mình cho người khác.

· Văn bản khai nhận di sản: Trường hợp chỉ có một người được thừa kế hoặc các đồng thừa kế không phân chia, cùng khai nhận phần di sản.

Cả hai loại văn bản đều cần được công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng.

3.2. Trình tự, thủ tục công chứng văn bản chia thừa kế

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

Người thừa kế cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau:

· Phiếu yêu cầu công chứng;

· Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế (sổ hộ khẩu, giấy khai sinh…);

· Giấy chứng tử của người để lại di sản;

· Dự thảo văn bản thỏa thuận/khai nhận di sản (nếu có);

· Giấy tờ tùy thân: CCCD/CMND/hộ chiếu;

· Giấy tờ về tài sản thừa kế: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy đăng ký xe...

✅ Lưu ý: Hồ sơ không đầy đủ sẽ được hướng dẫn bổ sung hoặc bị từ chối tiếp nhận nếu không có đủ cơ sở.

Bước 2: Niêm yết công khai

Tổ chức hành nghề công chứng thực hiện việc niêm yết công khai tại UBND cấp xã nơi người để lại di sản cư trú cuối cùng.

Nội dung niêm yết gồm: họ tên người để lại di sản, danh sách người thừa kế, mối quan hệ, danh mục tài sản…

⏱ Thời gian niêm yết: 15 ngày.

Bước 3: Ký văn bản và nhận kết quả

Sau khi hết thời gian niêm yết và không có tranh chấp, người thừa kế sẽ ký văn bản tại tổ chức công chứng. Công chứng viên sẽ:

· Đối chiếu bản chính các giấy tờ;

· Xác nhận lời chứng;

· Thu phí, thù lao công chứng;

· Trả bản chính văn bản công chứng cho người thừa kế.

4. Phí công chứng văn bản thừa kế

· Phí công chứng: Tính theo giá trị tài sản thừa kế (theo Thông tư 257/2016/TT-BTC).

· Thù lao công chứng: Thỏa thuận giữa người thừa kế và tổ chức hành nghề công chứng nhưng không vượt quá mức quy định của tỉnh/thành.

5. Kết luận

Việc nắm rõ thủ tục phân chia di sản thừa kế theo pháp luật là rất cần thiết để người thừa kế có thể thực hiện quyền của mình đúng trình tự, nhanh chóng và đúng pháp luật. Đặc biệt, trong trường hợp không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, việc áp dụng thừa kế theo pháp luật là giải pháp duy nhất để phân chia tài sản.

Nếu bạn cần thêm thông tin hoặc hỗ trợ, hãy liên hệ ADVN LAW để được tư vấn chi tiết.

VĂN PHÒNG LUẬT SƯ A.D.V.N

- Địa chỉ: F2&F3, số 2 Phùng Khắc Khoan, Phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh  

- Điện thoại: 0903.693.301 – 0909.393.329  

- Email: vanphongluatsuadvn@gmail.com; advnlaw@gmail.com